Düzgün Bir Şap Kumla Başlar: Tane, Toz ve Oran

Bir zemin şapı bittiğinde göze görünen tek şey düz, gri bir yüzeydir. O yüzeyin düz kalması, üzerine döşenen parkenin gıcırdamaması, seramiğin kabarmaması ve birkaç ay sonra kılcal çatlakların çıkmaması ise büyük ölçüde karışımın en hacimli bileşenine bağlıdır: kuma. Şap karışımının hacimce dörtte üçünden fazlası kumdur; çimento ne kadar iyi olursa olsun, kötü kum kötü şap verir.

Bu rehber şap kumunu malzeme tarafından ele alıyor: şap kumunun tane yapısı nasıl olmalı, içindeki ince madde ne zaman sorun çıkarır, şap türleri kumu nasıl etkiler, çimento-kum oranı hangi mantıkla seçilir ve sahada en sık hangi hatalar yapılır. Fiyat ve teslimat bilgisi için şap kumu fiyatları sayfasına bakabilirsiniz; burada yalnızca malzemenin kendisi anlatılıyor.

Hızlı Yanıt

Şap kumu, zemin şapında çimentoyla karıştırılan, genellikle 0-4 mm aralığında elenmiş, kil ve tozu az olan kumdur. İyi bir şap kumunda iri ve ince taneler dengeli dağılır; iri taneler şapın iskeletini, ince taneler aradaki boşlukları doldurur. Kil ve aşırı toz karışımın su ihtiyacını artırır, bu da büzülme çatlağı ve tozuyan yüzey olarak geri döner. Yaygın uygulamada hacimce bir ölçü çimentoya üç ile beş ölçü kum kullanılır; oran şap türüne, kalınlığa ve üzerine gelecek kaplamaya göre değişir. Taşıyıcı veya denetimli işlerde kesin değerler proje ve laboratuvar tarafından belirlenir.

Şap Ne İş Görür ve Kumdan Ne Bekler?

Şap, kaba betonarme döşeme ile son kaplama arasında kalan tesviye tabakasıdır. Betonarme döşeme hiçbir zaman tam düz dökülmez; kalıp farkları, sehim ve işçilik nedeniyle yüzeyde santimetreleri bulan kot farkları olur. Şapın ilk görevi bu farkları kapatıp kaplamaya düz ve sağlam bir zemin vermektir.

İkinci görevi yük dağıtmaktır. Yüzer şaplarda, yani ısı veya ses yalıtım levhasının üzerine dökülen şaplarda, şap tabakası yalıtım levhasının üstünde kendi başına taşıyıcı bir plak gibi çalışır. Mobilya ayağı, insan yükü veya bir dolabın noktasal yükü şap içinde dağılarak yalıtıma iletilir. Bu durumda kumun oluşturduğu iskelet daha da önem kazanır.

Üçüncü görevi bazı binalarda tesisat taşımaktır. Yerden ısıtma boruları veya elektrik boruları şap içinde kalır. Kum, borunun çevresini boşluksuz sarabilecek kadar akıcı bir karışım vermeli; ama bunu yaparken aşırı su istememelidir.

Bu üç görevden kuma düşen beklenti nettir: az suyla işlenebilen, sıkıştırıldığında boşluk bırakmayan, kururken hacmini fazla değiştirmeyen bir karışım. Bunu sağlayan özellikler tane boyu, tane dağılımı, tane şekli ve temizliktir.

Şap Kumunun Tane Yapısı

Şap kumu için en sık duyulan aralık 0-4 mm'dir; bazı ocaklarda 0-3 veya 0-5 olarak da elenir. Buradaki ilk sayı en ince tanenin sıfıra yakın olduğunu, ikinci sayı ise en iri tanelerin kaç milimetrelik elekten geçtiğini gösterir. Aralık ocağa ve eleme düzenine göre değişir; şap için önemli olan, ürünün bu aralık içinde dengeli dağılmasıdır.

Dengeli dağılım şu anlama gelir: kumun içinde iri, orta ve ince tanelerin hepsinden makul oranda bulunur. İri taneler birbirine dayanarak bir iskelet kurar, orta boy taneler bu iskeletin boşluklarına girer, en ince taneler de kalan küçük boşlukları doldurur. Böyle bir kumda boşluk oranı düşüktür; boşlukları doldurmak için gereken çimento hamuru ve su miktarı azalır.

Tek boy kum ise farklı davranır. Neredeyse tüm taneleri aynı büyüklükte olan bir kumda taneler arasında büyük ve düzenli boşluklar kalır. Bu boşlukları doldurmak için daha fazla çimento hamuru gerekir; hamur yetmezse şap gözenekli ve zayıf olur, yetsin diye su eklenirse büzülme artar. Çok ince, un gibi bir kum da benzer bir sorun üretir: toplam yüzey alanı büyüdüğü için tanelerin hepsini ıslatmak çok su ister.

Pratik bir gözlem işe yarar: avucunuza aldığınız kumda hem iğne başı kadar hem de mercimek büyüklüğüne yakın taneler görebiliyorsanız ve bunların arasında un gibi bir toz hâkim değilse, dağılım muhtemelen şap için uygundur. Kesin değerlendirme elek analiziyle yapılır; denetime tabi işlerde bu analiz zaten istenir.

İnce Madde Sorunu

Şap kumunda ince madde iki farklı kaynaktan gelir ve ikisini ayırmak gerekir. Birincisi kil ve silttir; doğal kum yataklarından, özellikle dere ve ocak kumlarından gelir. İkincisi taş tozudur; kırma kum üretiminde kayacın kırılmasıyla oluşur.

Kil şap için en zararlı olanıdır. Taneleri ince bir film gibi sarar ve çimento hamurunun tanelere tutunmasını zayıflatır. Su aldığında şişip kuruyunca büzüldüğü için şap içinde hacim hareketine yol açar. Kil oranı yüksek kumla yapılmış şaplarda yüzeyin tozuması, kenarlardan kalkma ve ağ şeklinde ince çatlaklar sık görülür. Bu nedenle kil içeren kum şap için yıkanmış olmalıdır; yıkamanın ne kazandırdığını yıkanmış ve yıkanmamış kum farkı rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz.

Taş tozu ise daha masumdur ama miktarı önemlidir. Kayaçla aynı yapıda olduğu için şişip büzülmez; belirli bir orana kadar ince boşlukları doldurarak karışıma faydası bile olur. Oran yükseldiğinde ise kil gibi davranmaya başlar: su ihtiyacını artırır, karışımı yapışkan hâle getirir, mastarı zorlaştırır ve yüzeyde ince bir şerbet tabakası oluşturur. Bu tabaka kuruduktan sonra tozur ve zımparalanabilir hâle gelir.

Sahada iki ince madde arasındaki farkı kabaca ayırt etmek mümkündür. Kil içeren kum ıslakken kaygan ve yapışkan bir his verir, elde kahverengi veya koyu gri bir leke bırakır. Taş tozu ise ıslakken daha çok macun gibi ama sert bir his verir, rengi kumun kendi rengine yakındır. Bu ayrım kesin değildir; şüphe varsa laboratuvara başvurmak gerekir.

Kırma Kum mu, Dere Kumu mu?

Şap kumu iki ana kaynaktan gelir: doğal yataklardan çıkarılan kum ve taşın kırılmasıyla üretilen kırma kum. Ankara çevresinde her ikisi de piyasada bulunur ve ikisiyle de iyi şap yapılabilir. Seçim, kaynağın adından çok ürünün temizliğine ve tane dağılımına göre yapılmalıdır.

Dere kumu ve doğal kumların taneleri suyun etkisiyle yuvarlaklaşmıştır. Yuvarlak taneler birbirinin üzerinden kolayca kayar; bu yüzden karışım daha az suyla akıcı hâle gelir, mastar ve perdah daha rahat yapılır. Buna karşılık yuvarlak taneler birbirine o kadar iyi kenetlenmez ve doğal kumda kil ile organik madde riski daha yüksektir.

Kırma kumun taneleri köşeli ve yüzeyleri pürüzlüdür. Köşeli taneler sıkıştırıldığında birbirine kilitlenir ve daha sağlam bir iskelet kurar; çimento hamuru pürüzlü yüzeye iyi tutunur. Bedeli biraz daha fazla su ihtiyacı ve daha sert bir işlenebilirliktir. Kırma kumda en önemli kontrol toz oranıdır.

Bazı ustalar iki kumu karıştırarak çalışır: işlenebilirlik için bir miktar yuvarlak kum, iskelet için kırma kum. Bu yaklaşım doğru oranda yapıldığında işe yarar ama her partide aynı oranın tutturulması gerekir; aksi hâlde aynı zeminin farklı bölümleri farklı davranır. İki kum türünün karşılaştırması için dere kumu ve kırma kum farkı rehberine bakabilirsiniz.

Şap Türleri Kumu Nasıl Etkiler?

"Şap" tek bir uygulama değildir. Döşemeye nasıl bağlandığına ve içinde ne taşıdığına göre birkaç türe ayrılır; her biri kumdan biraz farklı bir şey bekler.

Yapışık şap, doğrudan betonarme döşemenin üzerine, aradaki bağ kurularak dökülür. Döşeme ile birlikte çalıştığı için görece ince yapılabilir. Burada kumun en iri tanesi şap kalınlığına göre sınırlıdır; çok ince bir şapta iri taneler yüzeye çıkar ve perdahı zorlaştırır.

Ayrık şap, döşemeden bir ayırıcı katmanla, örneğin naylon veya su yalıtım örtüsüyle ayrılır. Döşemeyle bağ kurmadığı için kendi kalınlığıyla dayanmak zorundadır ve yapışık şaptan daha kalın tutulur.

Yüzer şap, ısı veya ses yalıtım levhasının üzerine dökülür. Yükü levhanın üzerinde tek başına taşıdığı için kalınlığı ve karışım kalitesi en kritik türdür. Burada iyi dağılımlı, temiz kum belirgin fark yaratır; boşluklu ve zayıf bir şap, levhanın üzerinde noktasal yük altında kırılabilir.

Yerden ısıtmalı şap, boruları içine alan yüzer şaptır. Borunun çevresinin boşluksuz dolması ve şapın ısıl genleşmeye dayanması gerekir. Bu nedenle tane dağılımı iyi, toz ve kili az kum tercih edilir; üretici sistemlerin çoğu ayrıca katkı ve kalınlık şartı koyar.

Karışım Oranının Mantığı

Şap için verilen oranlar genellikle "bir ölçü çimentoya şu kadar ölçü kum" biçimindedir. Bu oranların ezberlenmesinden çok mantığının bilinmesi işe yarar: çimento miktarı arttıkça şap güçlenir ama büzülme ve çatlama eğilimi de artar; kum oranı arttıkça büzülme azalır ama dayanım ve yüzey sertliği düşer. Doğru oran bu ikisi arasındaki dengedir.

Aşağıdaki tablo yaygın uygulamada karşılaşılan aralıkları özetler. Değerler yol göstermek içindir; malzemeye, çimento tipine ve kaplamaya göre değişir. Proje veya sistem üreticisi bir oran belirlemişse o esastır.

Oranlar hacimcedir ve burada küçük bir tuzak vardır: kum ölçüsü kova veya el arabasıyla alınıyorsa, kumun nemi ölçünün gerçek miktarını değiştirir. Bu konu aşağıda ayrıca ele alınıyor.

Bir başka tuzak çimentoyu "biraz fazla koyalım, sağlam olsun" diye artırmaktır. Fazla çimento, özellikle ince şaplarda kuruma sırasında belirgin büzülmeye ve kenarlarda kalkmaya yol açar. Şap betondan farklıdır; amaç en yüksek dayanım değil, düzgün ve çatlamayan bir yüzeydir.

Su Miktarı ve Kıvam

Şapın kalitesini kumdan sonra en çok etkileyen şey sudur. Sahada en sık görülen kıvam "toprak nemi" denen yarı kuru karışımdır: avuçta sıkıldığında şeklini koruyan, ama su sızdırmayan, dağıldığında ufalanan bir karışım. Bu kıvamda şap sıkıştırılarak ve mastarla çekilerek yerleştirilir.

Daha akıcı bir karışım yerleştirmeyi kolaylaştırır ama bedeli ağırdır. Fazla su, karışım içinde kurumadan sonra boşluk olarak kalır. Bu boşluklar dayanımı düşürür, büzülmeyi artırır ve yüzeye ince malzemenin terlemesine yol açar. Yüzeyde biriken bu şerbet tabakası kuruduğunda tozuyan, çizilen bir yüzey verir.

Kumun kalitesi su ihtiyacını doğrudan belirler. Dengeli dağılımlı, temiz bir kum toprak nemi kıvamına az suyla ulaşır. Kil veya aşırı toz içeren kum ise aynı kıvam için daha çok su ister; usta bunu fark etmeden su ekler ve şap zayıflar. Yani kumdaki kusur, çoğu zaman suyun içinden şapa girer.

Su miktarını sabit tutmanın en pratik yolu, ilk karışımda doğru kıvamı bulup sonraki karışımlarda aynı kova ve aynı sırayı kullanmaktır. Kum yığınının farklı bölümlerinin nemi farklı olabilir; yığının dışından ve içinden alınan kum aynı suyla aynı kıvamı vermez.

Nem, Kabarma ve Ölçüm Hatası

Kumun neminden kaynaklanan sorun iki yönlüdür ve ikisi de oranı bozar.

Birincisi doğrudan su etkisidir. Islak kumun içindeki su karışım suyuna eklenir. Kuru kuma göre hesaplanmış su miktarı ıslak kuma eklendiğinde karışım fazla sulu olur. Yağmur sonrası, sabah çiyi sonrası veya yeni yıkanmış kum geldiğinde su mutlaka azaltılmalıdır.

İkincisi kabarmadır. Hafif nemli kumun taneleri arasındaki su filmi taneleri birbirinden uzaklaştırır ve kum hacimce şişer. Aynı miktar kum, kuruyken bir kovayı doldururken hafif nemliyken kovadan taşar. Kova ile ölçüm yapan usta, nemli kumla gerçekte daha az kum koymuş olur; oran çimento lehine kayar ve büzülme artar. Tamamen suya doymuş kumda bu etki yeniden azalır, bu yüzden en büyük hata hafif nemli kumda yapılır.

Bu sorunun basit çözümü ölçümü tutarlı yapmaktır: aynı yığın bölümünden, aynı nem durumundaki kumla, her karışımda aynı kova sayısıyla çalışmak. Büyük işlerde ağırlıkça ölçüm veya kumun neminin ölçülüp karışım suyunun buna göre ayarlanması daha doğru sonuç verir.

Sipariş tarafında da nem önemlidir; ıslak kum tonajla alındığında aynı paraya daha az kuru malzeme gelir. Ton ile metreküp arasındaki dönüşüm için mıcır, kum ve stabilize m3-ton dönüşümü rehberine bakabilirsiniz.

Ankara Koşullarında Şap

Ankara'nın karasal iklimi şap işini iki dönemde zorlaştırır: kışın don, yazın ise sıcak ve kuru hava. İkisi de kumun ve karışım suyunun yönetimini değiştirir.

Kış aylarında açık havada bekleyen kum geceleri donar. Donmuş kum topak topak gelir, karışıma girdiğinde buz parçaları erir ve oranı bozar; donmuş tanelerin çevresinde çimento hamuru düzgün sertleşmez. Kışın şap yapılacaksa kumun örtülü veya kapalı bir alanda bekletilmesi, bina içindeki ortam sıcaklığının da şap prizini alana kadar donma noktasının üzerinde tutulması gerekir. Kış teslimatıyla ilgili pratik ayrıntılar kış teslimatında ıslak ve donmuş malzeme rehberinde yer alıyor.

Yaz aylarında ise sorun hızlı kurumadır. Sıcak ve rüzgârlı havada, özellikle henüz pencereleri takılmamış binalarda, şap yüzeyi alttaki bölümden çok daha hızlı kurur. Yüzey büzülür, alt bölüm büzülmez ve ağ şeklinde çatlaklar oluşur. Bu durumda kumun nemli tutulması değil, dökülen şapın kür ile korunması önem kazanır.

Kumun depolandığı yer de önemlidir. Toprak zemine doğrudan boşaltılan kumun alt bölümü zamanla toprağa karışır ve kil kazanır. Bu bölümün şapa girmemesi için yığının en altındaki ince tabakanın kullanılmaması veya kumun bir örtünün üzerine boşaltılması gerekir.

Uygulamada İş Sırası

Kum ne kadar iyi olursa olsun, iş sırası yanlışsa şap sorun çıkarır. Aşağıdaki sıra genel bir çerçevedir; sistem üreticisinin veya projenin farklı şartı varsa o uygulanır.

İlk adım zemin hazırlığıdır. Betonarme yüzey toz, harç artığı ve yağdan temizlenir. Yapışık şapta yüzey nemlendirilir veya bağ köprüsü uygulanır; ayrık ve yüzer şapta ayırıcı katman ile yalıtım levhaları serilir. Duvar diplerine, şapın genleşmesine izin veren kenar bantları konur.

İkinci adım kot alınmasıdır. Lazer veya hortum terazisiyle odanın her bölümünde şap üst kotu işaretlenir, mastar çekilecek kılavuz şeritler hazırlanır. Ortalama şap kalınlığı da bu aşamada belli olur; malzeme miktarı buna göre kontrol edilmelidir.

Üçüncü adım karışım ve serimdir. Karışım küçük partiler hâlinde hazırlanır, yerine konup sıkıştırılır, mastarla çekilir. Bir partiden diğerine geçerken aynı kum, aynı su ve aynı çimento ölçüsü korunur. Kuruyan karışıma sonradan su eklenerek tekrar kullanılmaz.

Dördüncü adım perdah ve kürdür. Yüzey kaplama türüne göre perdahlanır. Ardından şap birkaç gün boyunca hızlı kurumaya karşı korunur; pencereler açıksa hava akımı kesilir, gerekirse yüzey nemli tutulur veya örtülür. Kaplama, şapın yeterince kuruduğu ve nem ölçümünün kaplama üreticisinin şartını karşıladığı zaman yapılır.

Şap Kumu Ne Kadar Gerekir?

Şap kumu miktarı alan ile ortalama kalınlığın çarpımıyla başlar. Örneğin bir odada ortalama şap kalınlığı belirlendiğinde, alan ile bu kalınlığın çarpımı şap hacmini verir. Kum hacmi bu hacme yakındır; çünkü çimento ve su, kum taneleri arasındaki boşluklara yerleşir ve toplam hacmi kum hacminden çok fazla büyütmez.

Bu hesaba iki pay eklenir. Birincisi kayıp payıdır: karıştırma sırasında dökülen, yığının toprağa karışan altı, kova kenarında kalan malzeme. İkincisi kot belirsizliğidir: döşeme kotunun bazı bölümlerde tahmin edilenden düşük çıkması şap kalınlığını ve dolayısıyla malzemeyi artırır. Ortalama kalınlığı tek noktadan değil, odanın birkaç noktasından ölçmek bu hatayı azaltır.

Kum çoğunlukla ton üzerinden satılır; hacim hesabından tona geçmek için kumun yoğunluğu kullanılır. Bu yoğunluk kumun cinsine ve nemine göre değişir, dolayısıyla dönüşüm her zaman yaklaşık bir değerdir. Hacim ve tonaj hesabını adım adım yapmak için miktar hesaplama sayfasını kullanabilirsiniz.

Küçük işlerde, örneğin tek bir banyonun şapında, dökme kum yerine torbalı ürün de düşünülebilir. Torbalı ürün taşıması ve depolaması kolay olduğu için birkaç metrekarelik işlerde pratiktir; alan büyüdükçe dökme kum hem daha tutarlı hem daha ekonomik hâle gelir. Daha büyük işlerde ise kamyon kapasitesine göre planlama yapılır; tek sefer teslimatla ilgili bilgi 1 kamyon kum fiyatı sayfasında bulunur.

Şap ile Beton Kumu Arasındaki Fark

Şap kumu sorulduğunda sık gelen bir başka soru, betona giren kumla aynı olup olmadığıdır. İkisi de çimentoyla bağlanan kumdur ama işlevleri farklıdır.

Betonda kum, iri agregayla, yani mıcırla birlikte çalışır. Betonun iskeletini mıcır kurar, kum ise mıcır taneleri arasındaki boşlukları doldurur. Bu yüzden beton kumunun tane dağılımı, kullanılan mıcırla birlikte değerlendirilir ve beton agregası için ayrı standartlar uygulanır.

Şapta ise mıcır yoktur; iskeleti doğrudan kumun iri taneleri kurar. Bu nedenle şap kumunda iri tanelerin varlığı ve dağılımı, beton kumundakinden daha belirleyicidir. Çok ince bir kum betonda mıcırın desteğiyle idare edebilirken şapta tek başına zayıf bir iskelet verir.

Uygulamada iyi bir beton kumu çoğu zaman şap için de uygundur; tersi her zaman geçerli değildir. Beton kumunun özellikleri için beton kumu nedir, hangi kum betona girer rehberine bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

Şap sorunlarının büyük bölümü birkaç tekrar eden hatadan gelir. Bunların çoğu kumla doğrudan ya da dolaylı ilişkilidir.

1. Sıva kumuyla şap yapmak. İnce sıva için elenmiş kum şapta yeterli iskelet kurmaz, daha çok su ister ve büzülme çatlağı üretir.
2. Kilin göz ardı edilmesi. "Biraz toprak olsa ne olur" yaklaşımı, birkaç ay sonra tozuyan ve kenarlardan kalkan bir şap olarak geri döner.
3. Kumun nemine göre su ayarlamamak. Islak kuma kuru kum suyu eklemek karışımı sulandırır; hafif nemli kumu kova ile ölçmek de oranı çimento lehine bozar.
4. "Sağlam olsun" diye fazla çimento. Özellikle ince şaplarda fazla çimento büzülmeyi artırır, kenar kalkması ve çatlak üretir.
5. Yığının en altını kullanmak. Toprak zemine boşaltılmış kumun alt tabakası kille karışmıştır; bu bölüm şapa girmemelidir.
6. Partiler arasında farklı kum. Bir kamyon bittiğinde farklı kaynaktan gelen kumla devam etmek, aynı zeminde farklı davranan bölümler oluşturur.
7. Kenar bandını atlamak. Şap genleşip büzülür; duvara sıkışan şap kenarlardan çatlar. Bu kumla ilgili değildir ama kumun suçlandığı en yaygın hatadır.
8. Kürü ihmal etmek. İyi kum ve doğru oranla yapılmış şap, ilk günlerde hızlı kurursa yine çatlar.

Sipariş Verirken Ne Söylemeli?

Şap kumu siparişinde en güvenli yol, ürün adının yanında işi de tarif etmektir. "Şap yapacağım, yüzer şap, üzerine parke gelecek" gibi bir cümle, satıcıya hem tane aralığı hem temizlik beklentisi hakkında yeterli bilgi verir.

İkinci olarak yıkanmış ürün gerekip gerekmediği açıkça belirtilmelidir. Aynı adla hem yıkanmış hem yıkanmamış ürün satılabilir; talep edilmediğinde ekonomik ürün gönderilebilir. Kil riski taşıyan kaynaklarda şap için yıkanmış ürün istenmesi doğru olur.

Üçüncü olarak miktarın tek seferde mi, partiler hâlinde mi geleceği planlanmalıdır. Farklı partilerde farklı ocaktan kum gelmesini önlemek için ihtiyacın tamamını aynı kaynaktan almak veya en azından aynı ürünün gönderilmesini istemek tutarlılığı korur.

Son olarak teslimatta kısa bir kontrol yapılmalıdır: avuçta sıkma, renk, yabancı madde ve iri taş varlığı. Gelen malzemenin kabul ölçütleri için şantiyeye gelen mıcır ve kum kalite kabul kriterleri rehberine, güncel ürün seçenekleri ve fiyatlar için fiyat listesi sayfasına bakabilirsiniz.

Özet

Şap kumu, çimentoyla birlikte zemin şapının iskeletini kuran, genellikle 0-4 mm aralığında elenmiş, dengeli dağılımlı ve temiz kumdur. Şapın düz kalması, çatlamaması ve tozumaması büyük ölçüde bu kumun kalitesine bağlıdır.

Kumdaki kil bağı zayıflatır ve hacim hareketine yol açar; aşırı taş tozu su ihtiyacını artırır. Her ikisi de şapa sonunda fazla su olarak girer ve büzülme çatlağı üretir.

Karışım oranı şap türüne ve kalınlığa göre seçilir; yaygın aralık hacimce 1 : 3 ile 1 : 5 arasındadır. Kumun nemi hem karışım suyunu hem ölçülen kum miktarını değiştirir, bu yüzden su ve ölçü her partide kumun durumuna göre ayarlanmalıdır.

Taşıyıcı, denetimli veya sistem üreticisinin şartı olan işlerde tane aralığı, ince madde sınırı ve karışım oranı proje ve laboratuvar değerlerine göre belirlenir; bu rehberdeki aralıklar yalnızca genel bir çerçevedir.