Bahçede Kot Düzeltirken Hangi Malzeme, Hangi Sırayla Serilir?

Yeni taşınılan bir evde bahçe çoğu zaman inşaattan kalan haliyle teslim alınır: bir köşede kazı toprağı yığılmıştır, başka bir köşede çukurlar vardır, yağmurdan sonra su evin duvarına doğru akar. Çim ekmek, bir oturma alanı kurmak ya da sadece bahçeyi düzgün bir görünüme kavuşturmak istendiğinde ilk iş tesviyedir.

Bu rehber, ev bahçesi ölçeğinde kot düzeltmeyi anlatıyor: mevcut eğim nasıl okunur, kazı ve dolgu nasıl dengelenir, dolgu toprağı ile kum arasında nasıl seçim yapılır, katmanlar hangi sırayla serilir, oturma nasıl önlenir ve en üstteki bitki toprağı ne kalınlıkta olmalıdır. Bina temeli ve tesisat hendeği gibi taşıyıcı işlerdeki dolgu kuralları ayrı bir konudur; onlar için temel geri dolgu malzemesi rehberimize bakabilirsiniz.

Hızlı Yanıt

Bahçe tesviyesi, yüzeyi yalnızca düzlemek değil, suyu evden uzağa akıtacak bir kot ve eğim kurmaktır. İş şu sırayla yapılır: önce bitkisel üst toprak sıyrılır ve ayrı yığılır, sonra yüksek yerler kazılıp çukurlar doldurularak kaba kot oluşturulur. Gövde dolgusu için çoğu bahçede temiz, taşsız dolgu toprağı yeterlidir; su tutan killi alanlarda kumlu dolgu tercih edilebilir. Dolgu 15-20 cm'lik katmanlar halinde serilir, her katman hafifçe sulanıp sıkıştırılır. En üste çim için 10-15 cm, tarhlar için daha kalın bitki toprağı serilir. Yüzey bina çevresinde evden uzağa eğimli bitirilir ve son rötuş, dolgu bir süre oturduktan sonra yapılır.

Tesviye Neyi Çözer?

Bahçede tesviye denince çoğu kişinin aklına "yüzeyi düzlemek" gelir. Oysa düz bir bahçe her zaman doğru bir bahçe değildir. Tesviyenin asıl amacı üç sorunu birlikte çözmektir.

Su yönetimi. Yağmur ve kar suyu, bahçede bir yöne akmak zorundadır. Bu yön evin temeli, bodrum duvarı veya komşu parsel olmamalıdır. Doğru tesviye, suyu bina çevresinden uzaklaştırır ve bahçenin uygun bir noktasına, bir drenaj hattına veya yola yönlendirir. Ankara'nın killi zeminlerinde su yavaş süzüldüğü için bu konu daha da önemlidir; yanlış eğimde biriken su hem bitkiyi çürütür hem de bina çevresinde nem sorununa yol açar.

Kullanım düzlüğü. Çim biçmek, masa-sandalye koymak, çocuk oyun alanı kurmak veya bir yürüyüş yolu döşemek için yüzeyin belirli bir düzende olması gerekir. Dalgalı bir yüzeyde çim makinesi çukurlarda kesemez, tümseklerde toprağa sürtünür; masa sallanır, yürüyüşte ayak burkulur.

Bitki için uygun yetişme ortamı. Tesviye, en üstte bitki köklerinin gelişeceği yeterli kalınlıkta, havalanabilir ve besin içeren bir toprak katmanı bırakmalıdır. Kazı toprağı veya inşaat artığı üzerine ekilen çim, ilk yaz sıcağında sararır.

Bu üç hedef birlikte düşünülmeden yapılan tesviye, birkaç ay içinde yeniden yapılmak zorunda kalınabilir.

Mevcut Kotu Okumak

Malzeme sipariş etmeden önce bahçenin mevcut halini ölçmek gerekir. Bu iş için pahalı bir cihaza ihtiyaç yoktur; birkaç kazık, bir ip, bir ip terazisi veya uzun bir su terazisi ve bir metre yeterlidir.

Referans noktası belirleyin. Genellikle evin girişindeki eşik veya bina çevresindeki kaldırımın üst kotu referans alınır. Bahçenin bitmiş kotu bu noktanın altında kalmalıdır; aksi halde su binaya doğru akar.

Izgara kurun. Bahçeye birkaç metre aralıklarla kazıklar çakılır. Kazıklar arasına ip gerilir ve ip terazi ile yatay hale getirilir. Her kazıkta ipten zemine olan mesafe ölçülür. Bu mesafelerin farkı, o noktalar arasındaki kot farkını verir.

Yüksek ve alçak noktaları işaretleyin. Ölçümler kâğıda basit bir kroki halinde aktarıldığında bahçenin hangi kısmının yüksek, hangi kısmının çukur olduğu açıkça görülür. Yağmurdan sonra suyun biriktiği yerler de bu krokiye eklenmelidir; bu noktalar genellikle ölçümle doğrulanır.

Hedef kotu belirleyin. Referans noktasından başlayarak evden uzağa doğru inen bir hedef yüzey tanımlanır. Bu, her kazıkta "burası şu kadar dolacak" ya da "burası şu kadar kazılacak" bilgisini verir.

Bu ölçüm yarım günlük bir iştir ama yapılmadığında bütün iş göz kararıyla ilerler. Göz kararı tesviye, genellikle fazla malzeme siparişi ve sonradan çıkan çukurlarla sonuçlanır.

Eğim Ne Kadar Olmalı?

Eğim, tesviyenin kalbidir. Genel uygulamada yaygın kabul gören değerler şunlardır; ancak arsanın konumu, komşu kotlar ve drenaj imkânı bu değerleri değiştirebilir.

Bina çevresi. Binanın dış duvarından itibaren ilk birkaç metrede yüzeyin yaklaşık yüzde 2-5 eğimle evden uzağa inmesi önerilir. Yüzde 2, her bir metrede 2 cm kot düşümü demektir; üç metrede 6 cm eder. Bu küçük fark, suyun duvar dibinde birikmesini önlemek için yeterlidir.

Çim alanları. Geniş çim yüzeylerinde yaklaşık yüzde 1-2 eğim yaygındır. Gözle neredeyse fark edilmez ama suyun yüzeyde göllenmesini önler. Yüzde 1'in altındaki eğimler, özellikle killi zeminlerde, sığ su birikintileri bırakabilir.

Dik alanlar. Yüzde 10-15'in üzerine çıkan eğimlerde yağmur suyu toprağı ve tohumu yıkar, çim biçimi zorlaşır. Bu tür yerlerde ya kademeli teraslama ya da istinat duvarı düşünülür. Teraslama yapılacaksa duvar arkasının drenajı ayrı bir konudur; ayrıntı için istinat ve bahçe duvarı arkası drenaj rehberimize bakabilirsiniz.

Eğim kurulurken suyun nereye gideceği de baştan belirlenmelidir. Bahçenin en alçak noktası komşu parsele bakıyorsa, suyu komşuya yönlendirmek hem anlaşmazlık hem de sorumluluk doğurur. Bu durumda alçak noktada bir toplama hattı veya taş dolgulu bir drenaj kanalı gerekebilir; bu sistemin nasıl kurulacağı Fransız drenajı rehberimizde anlatılmaktadır.

Önce Kazı ile Dolguyu Dengeleyin

Tesviyede yapılan en pahalı hata, bahçenin bir köşesinden toprak kamyonla uzaklaştırılırken diğer köşesine kamyonla dolgu getirilmesidir. Bu, iki kez nakliye ödemek demektir.

Doğru yaklaşım, önce kazı ve dolgu dengesini kurmaktır. Mevcut kot ölçümünden sonra her bölgenin kazılacak ve doldurulacak miktarı kabaca hesaplanır. Yüksek bölgelerden alınan uygun toprak, çukur bölgelerde dolgu olarak kullanılır. Dışarıdan malzeme yalnızca bu dengenin açığı kadar getirilir; fazlası ise sahadan çıkarılır.

Bu dengeyi kurarken iki noktaya dikkat edilir. Birincisi, kazılan her toprak dolguya uygun değildir: bitkisel üst toprak, kök ve organik madde içeren katman ile moloz karışık malzeme gövde dolgusuna girmemelidir. İkincisi, kazılan toprak gevşer; aynı malzeme dolguya serilip sıkıştırıldığında kazıldığı hacimden farklı bir hacim kaplar. Bu yüzden hesap birebir tutmaz, bir pay bırakılır.

Kazıdan artan toprağın nasıl ayrılacağı, nerede geçici olarak tutulacağı ve sahadan nasıl uzaklaştırılacağı hafriyat ve çıkan toprak rehberimizde ayrıntılı anlatılmaktadır. Bahçe tesviyesinde o rehberdeki en önemli kural, bitkisel toprağın baştan ayrılmasıdır; bu malzeme işin sonunda en üst katman olarak geri dönecektir.

Bitkisel Toprağın Sıyrılması

Tesviyenin ilk fiili adımı, mevcut yüzeydeki bitkisel üst toprağın sıyrılmasıdır. Bu katman, bahçenin en değerli malzemesidir ve dolgunun altında kalırsa iki zarar birden doğar.

Birinci zarar, kaynak kaybıdır. Bitkisel toprak, çim ve bitki için dışarıdan satın alınacak malzemenin ta kendisidir. Dolgunun altına gömüldüğünde bu kaynak kullanılamaz hale gelir.

İkinci zarar, oturmadır. Bitkisel toprak organik madde, kök ve bitki artığı içerir. Bu maddeler dolgunun altında zamanla çürür ve hacim kaybeder. Sonuç, birkaç ay veya birkaç yıl içinde yüzeyde beliren çukurlar ve dalgalanmalardır.

Sıyırma derinliği bahçeye göre değişir; çoğu ev bahçesinde birkaç santimden 15-20 cm'ye kadar uzanan koyu renkli, köklü bir katman bulunur. Bu katman, renk ve doku değiştiği yere kadar alınır ve bahçenin işi engellemeyen bir köşesinde ayrı bir yığın halinde tutulur. Mevcut çim veya yabani ot örtüsü varsa, bu örtü köküyle birlikte kaldırılır; dolgunun altında bırakılan ot tabakası da çürüyerek oturmaya yol açar.

Yeni inşa edilmiş evlerin bahçesinde çoğu zaman bitkisel toprak hiç kalmamıştır; yüzeyde kazı toprağı, beton artığı ve moloz bulunur. Bu durumda önce yüzeydeki inşaat artıkları toplanır, sonra tesviyeye geçilir. Artıkların dolgunun altına gömülmesi, kısa vadede kolay görünen ama uzun vadede en çok sorun çıkaran yoldur.

Dolgu Malzemesi Seçenekleri

Kazı ile dolgu dengelendikten sonra dışarıdan malzeme gerekiyorsa, seçim bahçenin zeminine ve dolgunun derinliğine göre yapılır. Aşağıdaki tablo, ev bahçesi ölçeğinde yaygın seçenekleri karşılaştırır.

Tablodan çıkan ana ilke şudur: bitki yetişecek alanın altında da toprak benzeri bir malzeme olmalı, sert zemin olacak alanın altında ise taşıyıcı bir malzeme. Bu iki bölge baştan ayrılırsa malzeme seçimi kendiliğinden netleşir.

Dolgu ürünleri ve güncel bilgi için dolgu malzemesi fiyatları sayfasına, kumlu dolgu seçeneği için dolgu kumu fiyatları sayfasına bakabilirsiniz.

Dolgu Toprağı mı Kum mu?

Bahçe tesviyesinde en sık sorulan soru, gövde dolgusunun toprakla mı kumla mı yapılacağıdır. İkisinin de yeri vardır; doğru seçim zemine bağlıdır.

Dolgu toprağı, çoğu bahçe için ilk tercihtir. Sahadaki doğal zemine benzer davrandığı için üstündeki bitki toprağıyla sorunsuz bir geçiş oluşturur; kökler bu katmana da inebilir. Önemli olan, toprağın temiz olmasıdır: taş, moloz, beton parçası, plastik ve kök içermemelidir. Aşırı killi bir toprak ise ıslandığında yapışkan bir kütleye, kuruduğunda sert bir kabuğa dönüşür; bu tür toprak dolgu içinde su tutan bir tabaka oluşturabilir.

Kumlu dolgu, su tutan killi bahçelerde öne çıkar. Kum su geçirir, ıslandığında çamurlaşmaz ve serildikten sonra daha hızlı oturur. Ankara'nın birçok semtinde rastlanan ağır killi zeminlerde, alçak ve su biriken bölgelerin kumlu bir dolguyla yükseltilmesi suyun daha hızlı süzülmesine yardımcı olur.

Ancak kumun iki sınırı vardır. Birincisi, kum tek başına üst katman olamaz. Besin değeri yoktur, suyu tutamaz; çim ve bitki için üstte mutlaka bitki toprağı gerekir. İkincisi, killi toprakla gelişigüzel karıştırılmamalıdır. Belirli oranlarda kum ile kil karıştırmak bazı durumlarda toprak yapısını iyileştirse de, dolgu içinde kontrolsüzce karışan kum ve kil, beklenenin tersine sıkı ve su geçirmez bir karışım oluşturabilir. Kumlu dolgu kullanılacaksa kendi katmanı olarak serilmesi daha öngörülebilir sonuç verir.

Pratik bir karar kuralı şöyle özetlenebilir: zemin su geçiriyor ve yağmurdan sonra çabuk kuruyorsa temiz dolgu toprağı yeterlidir. Zemin su tutuyor, yağmurdan günler sonra bile çamurlu kalıyorsa, alçak bölgelerde kumlu dolgu ve gerekirse drenaj düşünülür.

Katmanlı Serme

Dolgu malzemesi ne olursa olsun, tek seferde kalın serilmemelidir. Bahçe tesviyesinde yapılan en yaygın hata, bir kamyon toprağın çukura dökülüp üstünün düzlenmesidir. Yüzey sıkı görünür ama alt kısım gevşek kalır ve ilk yağışlarla birlikte çöker.

Ev bahçesi ölçeğinde gövde dolgusu genellikle 15-20 cm'lik katmanlar halinde serilir. Her katman serildikten sonra şu adımlar uygulanır:

1. Yayma. Malzeme tırmık veya kürekle eşit kalınlıkta yayılır; hedef kot kazıklar veya ip ile kontrol edilir.
2. Nemlendirme. Toprak çok kuruysa hafifçe sulanır. Amaç çamur yapmak değil, malzemeyi taneleri birbirine yaklaşacak kadar nemlendirmektir. Çok kuru toprak sıkışmaz, çok ıslak toprak ise sıkıştırıldığında ezilir ve çamurlaşır.
3. Sıkıştırma. Küçük alanlarda el tokmağı veya üzerinde yürüyerek ezme, daha geniş alanlarda kiralık bir plaka kompaktör kullanılabilir. Bitki yetişecek alanlarda amaç tam sıkıştırma değil, gevşek boşlukları gidermektir; aşırı sıkıştırılmış toprakta kökler zorlanır.
4. Kontrol. Katman sıkıştırıldıktan sonra kot yeniden ölçülür; çöken noktalar bir sonraki katmanla tamamlanır.

Bu sıra, dolgunun derinliğine göre birkaç kez tekrarlanır. Sıkıştırma ile kaybedilen hacim hesaba katılmalıdır; serilen gevşek malzeme sıkıştırıldığında hacmi azalır. Bu kaybın nasıl hesaplanacağı sıkışma oranı ve kayıp payı rehberimizde anlatılmaktadır.

Üzerine teras, yürüyüş yolu, otopark veya hafif bir yapı gelecek alanlarda sıkıştırma kuralları farklıdır; burada amaç gerçek bir taşıma kapasitesi oluşturmaktır. Bu tür yerlerde katman kalınlığı ve sıkıştırma ekipmanı projeye göre belirlenir; genel kurallar için temel geri dolgu rehberine başvurulabilir.

Oturma ve Bekleme

Ne kadar özenle serilip sıkıştırılırsa sıkıştırılsın, yeni bir dolgu ilk aylarda bir miktar oturur. Yağmur suyu taneleri yerleştirir, toprağın kendi ağırlığı alt katmanları sıkıştırır. Bu doğal bir süreçtir; önemli olan, bu oturmanın son yüzeyi bozmadan gerçekleşmesini sağlamaktır.

Bunun için iki yol vardır. Birincisi, dolguyu birkaç yağış görecek kadar bekletmektir. Kaba tesviye yapıldıktan sonra yüzey bir süre açık bırakılır; yağışlarla oturan noktalar belirginleşir ve bu noktalar son katmandan önce tamamlanır. Ankara'da sonbahar yağışları veya kış sonu kar erimesi bu iş için doğal bir test sağlar.

İkincisi, suni sulama ile oturmayı hızlandırmaktır. Bekleme süresi yoksa, dolgu yüzeyi birkaç gün aralıklarla bol sulanır; su, tanelerin yerleşmesini hızlandırır. Bu yöntem, doğal yağış kadar etkili olmasa da en belirgin çökmeleri ortaya çıkarır.

Oturma süresinin kesin bir değeri yoktur; dolgunun derinliğine, malzemenin cinsine, katmanların ne kadar iyi sıkıştırıldığına ve hava koşullarına göre değişir. Derin dolgularda süreç daha uzun sürer. Bu yüzden çim ekimi veya kalıcı peyzaj, kaba tesviyeden hemen sonra değil, en belirgin oturma tamamlandıktan sonra yapılmalıdır.

Kış aylarında donmuş veya karla kaplı toprakla dolgu yapılmamalıdır. Donmuş topak halindeki toprak sıkışmaz; bahar geldiğinde çözülerek beklenmedik çökmelere yol açar.

Bitki Toprağı Üst Katmanı

Gövde dolgusu tamamlanıp oturma beklendikten sonra en üste bitki toprağı serilir. Bu katman, bahçenin canlı kısmıdır ve kalınlığı bitkinin ihtiyacına göre belirlenir.

Yaygın kabul gören yaklaşık kalınlıklar şunlardır:

Bu değerler genel bir yön gösterir; bitkinin türü ve alttaki dolgunun yapısı kesin değeri değiştirir. Alttaki dolgu çok killi ve sıkıysa üst katmanı biraz kalın tutmak, köklerin daha geniş bir alanda gelişmesine yardımcı olur.

Bitki toprağı serilmeden önce gövde dolgusunun yüzeyi hafifçe tırmıklanır. Tamamen düzgün ve sıkı bir dolgu yüzeyi ile üstündeki gevşek bitki toprağı arasında keskin bir sınır oluşursa, su bu sınırda birikebilir ve kökler aşağı inmekte zorlanır. Tırmıklama, iki katman arasında yumuşak bir geçiş sağlar.

Bitki toprağı serilirken sıkıştırılmaz; yalnızca hafifçe bastırılır veya bir silindirle tek geçiş yapılır. Son yüzey tırmıkla düzeltilir ve hedef eğim son kez kontrol edilir. Sahadan sıyrılıp ayrı tutulan bitkisel toprak bu aşamada geri döner; yetmezse eksik kalan miktar dışarıdan tamamlanır.

Ankara Zemini, Kil ve Don

Ankara'da bahçe tesviyesini diğer bölgelerden ayıran iki etken vardır: killi zeminler ve uzun, donlu kışlar.

Killi zemin. Şehrin birçok bölgesinde zemin kil oranı yüksek bir yapıdadır. Kil su aldığında şişer, kuruduğunda büzülür ve çatlar. Su yavaş süzüldüğü için yağmurdan sonra yüzeyde uzun süre göllenme görülür. Bu tür bahçelerde eğim daha özenle kurulmalı, alçak noktalarda suyun toplanacağı ve uzaklaştırılacağı bir hat düşünülmelidir. Gövde dolgusu olarak aynı ağır killi toprağın kullanılması yerine, alçak bölgelerde kumlu dolgu tercih edilebilir.

Don. Kış aylarında toprağın üst kısmı donar ve çözülür. Su tutan bir yüzeyde bu döngü toprağı kabartır, yeni ekilmiş çimin köklerini yerinden oynatabilir. İyi eğimli ve suyu hızla uzaklaştıran bir yüzey bu etkiden daha az etkilenir.

Zamanlama. Ankara'da tesviye için en uygun dönemler toprağın ne çok ıslak ne de donmuş olduğu ilkbahar ve sonbahardır. Yaz aylarında toprak çok kuru olduğu için sıkıştırma sırasında nemlendirme gerekir; kışın ise donmuş toprakla çalışılmaz. Sonbaharda yapılan kaba tesviye, kış boyunca doğal olarak oturur ve ilkbaharda son katman ile çim ekimi yapılabilir.

Sert Zemin Olacak Alanlar

Bahçenin tamamı bitki alanı değildir. Teras, oturma alanı, yürüyüş yolu, otopark veya bahçe deposu gibi sert zemin olacak bölgeler, tesviye sırasında ayrıca ele alınır.

Bu alanlarda yaklaşım tersine döner: üstte bitki toprağı değil, sıkıştırılmış taşıyıcı bir tabaka gerekir. Bitkisel toprak bu bölgelerden tamamen alınır, altta dolgu gerekiyorsa taşıyıcı bir malzemeyle yapılır ve üzerine kaplamaya uygun alt tabaka serilir.

Tesviye sırasında yapılacak doğru şey, bu bölgelerin sınırlarını ve bitmiş kotlarını baştan belirlemektir. Bitki alanı ile sert zemin arasındaki kot ilişkisi sonradan düzeltilmesi en zor konulardan biridir: çim yüzeyi kaplamadan yüksek kalırsa su kaplamanın üstüne akar, çok alçak kalırsa kaplamanın kenarı açıkta kalır.

Mıcırlı bahçe yolu veya dekoratif mıcır alanı planlanıyorsa, kazı derinliği ve alt tabaka kalınlığı bahçeye mıcır serme rehberimizde ayrıntılı anlatılmaktadır. Parke taşı veya kilit taşı döşenecek alanlarda ise alt yapı kalınlıkları farklıdır ve ayrıca hesaplanmalıdır.

Miktar Hesabı

Malzeme miktarı, kot ölçümünden elde edilen dolgu derinlikleri ve alanlardan hesaplanır. Basit bir örnek:

• Doldurulacak alan: 8 m × 10 m = 80 m²
• Ortalama dolgu derinliği (ölçümlerin ortalaması): 20 cm = 0,20 m
• Gövde dolgusu hacmi: 80 × 0,20 = 16 m³ (sıkışmış hacim)
• Üst bitki toprağı (çim için 12 cm): 80 × 0,12 = yaklaşık 9,6 m³

Bu hacimler sıkışmış, yerinde ölçülen hacimlerdir. Dökme malzeme gevşek halde gelir ve serilip sıkıştırıldığında hacmi azalır; bu yüzden sipariş miktarı, malzemenin cinsine göre değişen bir pay eklenerek belirlenir. Toprak ve kum için birim ağırlık da malzemeye ve nem durumuna göre değişir; ton ile metreküp arasındaki dönüşüm için m³-ton dönüşüm rehberimize ve farklı ölçülerle hızlı deneme için hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.

Bahçe genelinde dolgu derinliği eşit değilse, alanı bölgelere ayırmak daha doğru sonuç verir. Örneğin derin çukur bölgesi, orta bölge ve sığ bölge ayrı ayrı hesaplanıp toplanır. Ortalama derinliği tahmin etmek yerine ölçmek, gereksiz siparişi ve eksik kalan malzemeyi önler.

Kazıdan sahada geri kullanılacak toprak varsa, bu miktar dışarıdan gelecek dolgudan düşülür. Hesap bu sırayla yapıldığında yalnızca gerçek açık kadar malzeme sipariş edilir.

Uygulama Sırası

Tüm adımlar bir arada şu sırayla uygulanır:

1. Ölçüm. Referans noktası belirlenir, kazık ızgarası kurulur, mevcut kot ve hedef kot çıkarılır.
2. Temizlik. İnşaat artıkları, moloz, taş ve çöpler toplanır.
3. Bitkisel toprağın sıyrılması. Üst toprak ve ot örtüsü alınıp ayrı yığılır.
4. Kaba kazı. Yüksek bölgeler hedef kotun altına, bitki toprağı payı kadar kazılır.
5. Kazı-dolgu dengesi. Uygun kazı toprağı çukur bölgelere taşınır.
6. Dış malzeme. Açık kalan miktar kadar dolgu malzemesi getirilir.
7. Katmanlı serme ve sıkıştırma. 15-20 cm'lik katmanlar halinde serilir, nemlendirilir ve sıkıştırılır.
8. Oturma. Birkaç yağış veya bol sulama ile oturma beklenir, çöken noktalar tamamlanır.
9. Bitki toprağı. Dolgu yüzeyi tırmıklanır, bitki toprağı hedef kalınlıkta serilir.
10. Son eğim kontrolü. Yüzey evden uzağa eğimli bitirilir, su akış yönü son kez kontrol edilir.
11. Ekim ve dikim. Çim ekimi veya bitki dikimi yapılır.

Sık Yapılan Hatalar

Bitkisel toprağı dolgunun altına gömmek. Hem değerli malzeme kaybedilir hem de organik madde çürüyerek oturmaya yol açar.

İnşaat artıklarını dolguya karıştırmak. Moloz, beton parçası ve plastik toprak içinde boşluk bırakır, zamanla çöker ve kök gelişimini engeller.

Tek seferde kalın serip üstünü düzlemek. Yüzey sıkı görünür, alt kısım gevşek kalır; ilk yağışlarla çukurlar oluşur.

Eğimi evin tarafına bırakmak. Su bina dibinde birikir, bodrum ve temel çevresinde nem sorunu başlar.

Kumu üst katman olarak kullanmak. Kum suyu tutamaz, besin taşımaz; üzerine ekilen çim ilk sıcakta kurur.

Bitki alanını aşırı sıkıştırmak. Taşıyıcı dolgu gibi sıkıştırılan bitki toprağında kökler gelişemez, su yüzeyde göllenir.

Oturmayı beklemeden çim ekmek. Dolgu oturdukça çim yüzeyi dalgalanır, çukurlarda su birikir.

Islak veya donmuş toprakla çalışmak. Çamurlaşmış toprak sıkışmaz, donmuş topaklar baharda çözülerek çöker.

Suyu komşu parsele yönlendirmek. Hem anlaşmazlık hem de sorumluluk doğurur; suyun kendi bahçede toplanıp uzaklaştırılması gerekir.

Tesviye Öncesi Karar Listesi

• Referans noktası (eşik veya kaldırım kotu) belirlendi mi?
• Mevcut kot ölçüldü ve hedef eğim tanımlandı mı?
• Suyun bahçeden nereye ve nasıl uzaklaşacağı belli mi?
• Bitkisel toprak ayrılacak, ayrı yığın için yer ayrıldı mı?
• Kazı ve dolgu dengesi hesaplandı, dışarıdan gelecek miktar netleşti mi?
• Zemin su geçiriyor mu, yoksa killi ve su tutan bir yapıda mı?
• Bitki alanları ile sert zemin alanlarının sınırları ve kotları belirlendi mi?
• Sıkıştırma için el tokmağı veya kompaktör temin edilecek mi?
• Oturma için bekleme süresi iş programına eklendi mi?
• Çim ve bitki için gereken üst toprak kalınlığı ve miktarı hesaplandı mı?

Bu soruların hepsi cevaplandığında, bahçe tesviyesi tek seferde ve doğru yapılabilir. Teknik değerler burada ev bahçesi ölçeğinde yaygın kabul gören aralıklar olarak verilmiştir; malzemenin cinsine ve zemine göre değişir. Üzerine yapı veya taşıyıcı bir kaplama gelecek alanlarda ise proje ve laboratuvar değerleri esastır.

Özet

Bahçe tesviyesi, yüzeyi düzlemekten çok suyu evden uzağa akıtacak bir kot ve eğim kurmaktır. Önce mevcut kot ölçülür, bitkisel toprak sıyrılıp ayrılır, kazı ve dolgu sahada dengelenir. Gövde dolgusu için çoğu bahçede temiz dolgu toprağı yeterlidir; su tutan killi alanlarda kumlu dolgu tercih edilebilir, ama kum hiçbir zaman üst katman olmaz. Dolgu 15-20 cm'lik katmanlarla serilip nemlendirilir ve sıkıştırılır, oturma beklenir, en üste bitkinin ihtiyacına göre bitki toprağı serilir. Bu sıra izlendiğinde bahçe birkaç ay sonra çökmez, su doğru yöne akar ve çim ilk yazında sararmaz.