Elenmemiş Ocak Malzemesi Tüvenan ve Dolguda Doğru Kullanımı

Dolgu malzemesi soran birine verilen ilk cevap çoğu zaman tüvenandır. Ucuzdur, ocakta hazır bekler, kamyona doğrudan yüklenir ve büyük bir çukuru hızla kapatır. Ama aynı malzeme yanlış katmanda kullanıldığında, birkaç yıl sonra oturan bir döşeme, tıkanmış bir drenaj ya da yağmurda çamura dönen bir saha yolu olarak geri döner.

Bu rehber tüvenanı tanımdan sahaya kadar ele alıyor: ocakta nasıl oluşur, neden her parti farklıdır, hangi dolgu işlerinde akıllıca bir tercihtir, hangi işlerde başka bir malzemeye bırakılmalıdır ve sahaya geldiğinde nasıl değerlendirilir.

Hızlı Yanıt

Tüvenan (tuvenan), taş ocağında patlatma veya kazıyla sökülen malzemenin hiçbir eleme ve sınıflandırmadan geçirilmeden satılan hâlidir. İçinde iri taş, orta tane, kum boyutu ve toz bir arada bulunur; bu dağılım kontrol edilmez ve parti partiye değişir. Bu yüzden en ekonomik dolgu malzemesidir ama en az öngörülebilir olanıdır. Kalın alt dolgu, arsa kotu yükseltme, şantiye yolu ve geçici platform gibi işlerde uygundur. Drenaj, boru yatağı, ince tesviye ve doğrudan kaplama altındaki taşıyıcı katmanda kullanılmaz; bu işlerde stabilize veya elenmiş ürün gerekir. Karar tek bir soruyla verilir: bu katmanın üstünde başka katmanlar olacak mı ve hassas bir görev üstleniyor mu?

Tüvenan Kelimesi ve Malzemenin Kaynağı

Kelime, Fransızca "tout-venant" ifadesinden gelir; kabaca "ne gelirse" anlamındadır. Bu köken malzemeyi gayet iyi özetler: ocaktan ne çıktıysa, ayıklanmadan ve boyutlarına ayrılmadan satılan karışımdır. Türkçede hem "tüvenan" hem "tuvenan" yazımı yaygındır; sahada ikisi de aynı ürünü ifade eder.

Agrega ürünlerinin çoğu bir işlem zincirinin sonunda ortaya çıkar. Taş sökülür, kırıcıya girer, eleklerden geçer ve belirli boyut aralıklarına ayrılır. Mıcır numaraları, kırmataş, mıcır tozu ve stabilize bu zincirin farklı çıkışlarıdır. Tüvenan ise zincirin en başında durur; kırıcıya ve eleğe hiç girmeden ya da yalnızca kaba bir ön ayıklamadan geçerek satışa çıkar.

Bu konum, tüvenanın hem avantajını hem dezavantajını açıklar. İşlem görmediği için üretim maliyeti düşüktür ve ocak içinde ayrıca stok alanı gerektirmez. Ancak aynı sebeple içeriği hakkında verilebilecek garanti de sınırlıdır: ocak "bu malzeme şu boyut aralığındadır" diyemez, yalnızca "bu ocaktan çıkan karışık malzemedir" diyebilir.

Bazı bölgelerde "ocak taşı", "karışık dolgu" veya "kaba dolgu" adlarıyla da anılır. İsim değişse de ayırt edici özellik aynıdır: tane dağılımı hedeflenmemiş, doğal hâliyle bırakılmış bir karışım. Elenmiş ürünlerin genel mantığını mıcır, kum ve stabilize m³-ton dönüşümü rehberimizdeki yoğunluk tablosunda da görebilirsiniz; tüvenan orada da ayrı bir satır olarak yer alır.

Ocakta Tüvenan Nasıl Oluşur

Bir taş ocağında üretim, kayaç kütlesinin aynadan sökülmesiyle başlar. Sert kayaçlarda bu genellikle kontrollü patlatmayla, daha yumuşak veya çatlaklı yapılarda kepçe ve kırıcı uçlu iş makineleriyle yapılır. Sökülen malzeme, ocak tabanında büyük bir yığın oluşturur.

Bu yığının içinde çok farklı boyutlar bir aradadır. Patlatma, kayayı rastgele kırar; bir kısmı metreye yakın bloklar hâlinde kalır, bir kısmı avuç büyüklüğünde parçalara ayrılır, bir kısmı da toz ve kum boyutuna iner. Ayrıca kayaç katmanları arasındaki toprak, kil dolgulu çatlaklar ve aynanın üst kısmındaki ayrışmış bölüm de yığına karışır.

Elenmiş ürün üretilecekse bu yığın kırıcıya beslenir. Tüvenan olarak satılacaksa ise yığından doğrudan yükleme yapılır. Birçok ocak, bu aşamada çok iri blokları ayırmak için kaba bir ızgara ya da ön eleme kullanır; böylece kamyona yüklenen malzemede taşınması ve serilmesi zor dev parçalar azalır. Bu ön ayıklama, malzemeyi elenmiş ürün yapmaz; yalnızca üst boyutu sınırlar.

Ön ayıklamanın olup olmaması, ocağın donanımına ve işletme tercihine bağlıdır. Bu yüzden iki farklı ocaktan alınan tüvenan, aynı isimle satılsa bile en iri tane boyutu bakımından birbirinden belirgin biçimde farklı olabilir. Sipariş sırasında sorulacak ilk sorulardan biri budur.

Tane Dağılımı Neden Kontrolsüzdür

Tüvenanın en çok bilinmesi gereken özelliği, içeriğinin sabit olmamasıdır. Bunun birkaç ayrı kaynağı vardır.

Birinci kaynak ocak aynasının kendisidir. Kayaç kütlesi homojen değildir; bazı bölümleri sağlam ve masif, bazı bölümleri çatlaklı ve ayrışmış olabilir. Sağlam bölümden gelen malzeme iri ve temiz, ayrışmış bölümden gelen malzeme ince ve kil karışıklı olur. Hangi bölümün o gün söküldüğü, o günün tüvenanını belirler.

İkinci kaynak patlatmanın kendisidir. Her patlatma farklı bir parça dağılımı üretir. Delik aralığı, kayacın nemi ve çatlak yönü değiştikçe sonuç da değişir. Bir patlatma daha ince, diğeri daha iri malzeme verebilir.

Üçüncü kaynak yükleme sırasında oluşan ayrışmadır. Büyük bir yığında iri parçalar yığının eteğine yuvarlanır, ince malzeme ise tepede ve iç kısımda kalır. Kepçenin yığının hangi bölümünden aldığı, kamyona giden karışımı doğrudan etkiler. Aynı gün aynı yığından yüklenen iki kamyon bile farklı görünebilir.

Dördüncü kaynak mevsimdir. Yağışlı dönemde yığına su girer, ince malzeme topaklanır ve kil daha belirgin hâle gelir; kuru dönemde ise aynı malzeme tozlu ve dağınık görünür.

Bu dört etken birlikte düşünüldüğünde, tüvenan için "standart bir tane dağılımı" vermenin neden mümkün olmadığı anlaşılır. Sonuç pratik bir kuraldır: tüvenan, davranışının parti partiye değişmesinin sorun yaratmayacağı işlerde kullanılır.

Tüvenanın Genel Özellikleri

Aşağıdaki tablo, tüvenanın sahada karşılaşılan tipik özelliklerini özetliyor. Değerler yaygın kabul gören aralıklardır; ocağa ve partiye göre değişir, taşıyıcı bir işte proje veya laboratuvar değeri esas alınmalıdır.

Birim ağırlık konusunda bir not gerekir. Tüvenan içinde hem iri hem ince tane bulunduğu için boşluk oranı tek boyutlu bir mıcıra göre düşüktür ve aynı hacim daha ağır gelir. Ton üzerinden yapılan siparişlerde bu, aynı tonajla daha az hacim almak demektir. Sipariş hesabında bu fark mutlaka hesaba katılmalı, elenmiş ürün için kullanılan katsayı tüvenana uygulanmamalıdır.

Tüvenan Dolgu Nerelerde Uygundur

Tüvenanın doğru kullanıldığı işlerin ortak bir yapısı vardır: büyük hacim doldurulur, malzemenin üstüne başka katmanlar gelir ve katmandan hassas bir işlev beklenmez.

Arsa ve bahçe kotu yükseltme. Bir arsanın çevre yollardan aşağıda kaldığı, bahçenin eğimli olduğu ya da eski bir çukurun kapatılacağı durumlarda yüzlerce metreküplük dolgu gerekebilir. Bu hacmin tamamını elenmiş ürünle yapmak, hiçbir performans kazancı getirmeden maliyeti katlar. Tüvenan, tabakalar hâlinde serilip sıkıştırıldığında stabil bir kütle oluşturur; üst kısma bitki toprağı veya bitirme katmanı gelir.

Temel çevresi kaba dolgu. Bodrum duvarı ile kazı şevi arasındaki boşluğun alt bölümleri genellikle büyük hacimli ve düşük hassasiyetli bir dolgudur. Duvara yakın şeritte drenaj malzemesi, geri kalan hacimde tüvenan kullanılması yaygın bir düzendir. Temele yakın bölgede tabaka kalınlığı ve ekipman seçimi özen ister; bu konunun ayrıntısı temel geri dolgu malzemesi seçimi ve sıkıştırma rehberimizde.

Şantiye içi geçiş yolu ve geçici platform. İnşaat süresince kamyonların, beton pompasının ve vincin çamura batmadan hareket edebileceği bir yüzey gerekir. Bu yüzeyin ömrü inşaat süresiyle sınırlıdır; tüvenan bu işi hızlı ve ekonomik biçimde görür. Yüzeyde iri parçalar fazla ise üzerine ince bir stabilize tabaka serilerek araç geçişi rahatlatılabilir.

Yol ve saha altında kalın alt temel. Kaplamalı bir otopark veya saha yolunda en alttaki kalın katman, yükü zemine yayan ve hacim oluşturan bölümdür. Bu katmanda tüvenan ekonomik bir seçenektir; üstüne gelen stabilize ve ara katmanlar hassas işi üstlenir. Katmanların hangi sırayla dizildiğini otopark, saha ve yol dolgu katman sıralaması rehberimiz adım adım anlatıyor.

Yumuşak zeminde zemin iyileştirme. Killi ve yumuşak bir tabanın üst kısmı kazınıp yerine iri tüvenan serildiğinde, üstteki katmanlar için daha sağlam bir platform oluşur. Bu kullanım, tüvenanın iri parçalarının avantaj hâline geldiği nadir durumlardan biridir.

Tüvenanın Uygun Olmadığı İşler

Tüvenanın sınırlarını bilmek, nerede kullanılacağını bilmek kadar önemlidir. Aşağıdaki işlerde tüvenan ya işlevi yerine getiremez ya da ileride pahalı bir onarım üretir.

Drenaj hatları. Drenajın tüm mantığı, taneler arasında açık kalan boşluklardan suyun geçmesidir. Tüvenandaki ince malzeme bu boşlukları baştan doldurur; kalan boşluklar da zamanla taşınan ince maddeyle tıkanır. İstinat duvarı arkası, temel çevresi drenaj şeridi ve bahçe drenaj kanalı yıkanmış, dar aralıklı mıcırla yapılır.

Boru ve kablo yatağı. Altyapı borusunun hemen altına ve etrafına serilen malzeme, boru cidarına noktasal yük bindirmeyecek kadar ince ve düzgün olmalıdır. Tüvenandaki köşeli iri parçalar boruya baskı yapar ve özellikle plastik borularda zamanla hasar oluşturabilir. Boru çevresinde dolgu kumu veya ince mıcır kullanılır; tüvenan ancak borunun belirli bir yükseklik üzerinden itibaren devreye girebilir.

Kaplamanın hemen altındaki ince katmanlar. Parke taşı, beton plak veya asfalt kaplamanın altındaki taşıyıcı ve tesviye katmanları düzgün bir yüzey ve öngörülebilir bir sıkışma ister. Tüvenanın iri parçaları ince bir tabakada yüzeye çıkar, tesviyeyi bozar ve sıkıştırmayı engeller. Bu katmanlarda stabilize ve elenmiş ürün kullanılır. Parke altı katman düzeninin ayrıntısı parke taşı altı malzeme ve kalınlık hesabı rehberimizde.

Bina temeli altında taşıyıcı katman. Temel altı dolgusu, yapının yükünü doğrudan taşıdığı için homojen ve kontrollü sıkışan bir malzeme gerektirir. Burada kullanılacak malzeme ve kalınlık statik projeyle belirlenir; tüvenanın parti değişkenliği bu tür bir işte kabul edilebilir bir risk değildir.

Beton ve harç. Tüvenan beton agregası değildir. İçindeki kil ve toz bağ dayanımını düşürür, tane dağılımı karışım tasarımına uymaz. Bu cümle bariz görünse de küçük ölçekli işlerde "elde var" diye tüvenanla grobeton döküldüğü görülür; sonuç dağılan, tozuyan bir yüzeydir.

Tüvenan ile Stabilize Arasındaki Fark

İki malzeme sahada sık sık birbirinin yerine kullanıldığı için farklarını karar ekseninde netleştirmek gerekir. Stabilizenin kendisini, kullanım alanlarını ve uygulamasını ayrıntılı olarak stabilize nedir, nerelerde kullanılır rehberimiz anlatıyor; burada yalnızca iki ürün arasında seçim yaparken bakılacak noktalar var.

Bu tablodan çıkan pratik kural şudur: aynı sahada iki malzeme birlikte kullanılabilir. Kalın alt dolgu tüvenanla yapılır, üstteki birkaç on santimetrelik taşıyıcı bölüm stabilizeyle tamamlanır. Böylece hacmin büyük kısmında ekonomi sağlanır, hassas katmanda öngörülebilirlik korunur. Bu düzende iki ürünün tonajları ayrı ayrı hesaplanmalı ve ayrı kalemler olarak sipariş edilmelidir. Ürün bazında güncel bilgi için tüvenan fiyatları ve stabilize fiyatları sayfalarına bakabilirsiniz.

Tüvenan, Hafriyat Toprağı ve Genel Dolgu Ayrımı

Sahada "dolgu" kelimesi çok geniş kullanılır ve bu belirsizlik yanlış malzeme alımına yol açar. Üç ayrı kavramı ayırmak gerekir.

Tüvenan, taş ocağından gelen kayaç kökenli malzemedir. İçinde toprak ve kil bulunabilir ama ana kütlesi taştır. Sıkıştırıldığında yük taşıyabilir.

Hafriyat toprağı, bir kazıdan çıkan ve içeriği o kazının yerine göre değişen malzemedir. Bitkisel toprak, kil, moloz, kök ve inşaat atığı içerebilir. Bitkisel toprak ve organik madde zamanla çürüyerek hacim kaybeder; bu yüzden hafriyat toprağı, taşıyıcı olması beklenen bir dolguda kullanılmaz. Kazıdan çıkan malzemenin nasıl değerlendirileceği ve uzaklaştırılacağı hafriyattan çıkan toprağın uzaklaştırılması rehberimizde ele alınıyor.

Genel dolgu malzemesi ise satıcıya göre farklı ürünleri ifade edebilir: tüvenan, elenmiş kaba malzeme, dolgu kumu veya bunların karışımı. Sipariş verirken "dolgu malzemesi istiyorum" demek yerine yapılacak işi tarif etmek, yanlış ürün gelme riskini ortadan kaldırır. Dolgu ürünlerinin seçenekleri dolgu malzemesi fiyatları sayfasında bir arada.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: kendi kazınızdan çıkan toprakla tüvenan siparişini karıştırmamak gerekir. Kazıdan çıkan malzeme peyzajın üst bitkisel katmanında değerlendirilebilir; taşıyıcı dolguda ise ocak malzemesi kullanılır.

Ankara Zeminlerinde Tüvenan Dolgu

Ankara'da dolgu kararını etkileyen iki yerel etken vardır: killi zeminler ve kış don etkisi.

Ova kesimlerinde, özellikle Etimesgut, Sincan, Yenimahalle'nin düz bölümleri ve Polatlı yönündeki tarım arazilerinde, ıslandığında şişen ve kuruduğunda büzülen killi zeminlerle sık karşılaşılır. Bu zeminler üzerinde yapılan dolgunun alt bölümü, zemin nemini emer ve zayıflayabilir. İçinde kil oranı yüksek bir tüvenan partisi bu sorunu büyütür: dolgunun kendisi de nemle hareket eden bir kütleye dönüşür. Bu tip sahalarda kil oranı düşük, iri taneli bir tüvenan istenmeli; gerekirse zemin ile dolgu arasına ayırıcı bir geotekstil serilmelidir.

Kayalık veya sert zeminli bölgelerde, örneğin Çankaya ve Gölbaşı'nın yüksek kesimlerinde, sorun daha çok kot farkıdır. Burada tüvenan, kayalık tabandaki girintileri doldurmak ve düz bir platform oluşturmak için ekonomik bir çözümdür.

Kış don etkisi ikinci etkendir. İnce madde ve kil oranı yüksek bir dolgu suyu tutar; su donduğunda genleşir ve dolguyu kabartır. İlkbaharda çözülme ile birlikte yüzeyde çukurlar ve oturmalar görülür. Yüzeye yakın katmanlarda bu yüzden temiz, su tutmayan malzeme tercih edilir; tüvenan daha derinde kalmalıdır.

Son olarak teslimat mevsimi de önemlidir. Yağışlı ve donlu günlerde ocaktan çıkan tüvenan ıslak ve topaklı gelir, sıkıştırılması zorlaşır. Büyük hacimli bir dolgu planlanıyorsa, işin kuru döneme denk getirilmesi hem malzeme davranışını hem saha erişimini kolaylaştırır.

Tüvenan Dolgu Nasıl Serilir ve Sıkıştırılır

Tüvenanın performansı, malzemenin kendisinden çok uygulama disiplinine bağlıdır. Doğru serilmiş sıradan bir tüvenan, özensiz serilmiş iyi bir malzemeden daha iyi sonuç verir.

İlk adım taban hazırlığıdır. Bitkisel toprak, kök, çöp ve organik madde dolgu yapılacak alandan kaldırılır. Bu katman bırakılırsa zamanla çürür, hacim kaybeder ve üstündeki dolgunun tamamı o noktada oturur. Taban ıslak ve yumuşaksa önce kurutulması ya da iri malzemeyle güçlendirilmesi gerekir.

İkinci adım tabakalar hâlinde sermedir. Tüvenan tek seferde istenen kota kadar dökülmez. Ekipmanın etkili olabileceği kalınlıkta tabakalar serilir ve her tabaka ayrı sıkıştırılır. Sahada yaygın uygulama 20-30 cm civarı tabakalardır; ancak tabaka kalınlığı içindeki en iri parçadan belirgin biçimde büyük olmalıdır. İri parçası çok olan bir partide, tabaka kalınlığı ekipmanın gücüne göre ayarlanır ya da iri parçalar elle ayıklanır.

Üçüncü adım nem ayarıdır. Aşırı kuru tüvenanda taneler birbirinin üzerinden kaymaz ve tozlanır; aşırı ıslak malzemede ise kil hamurlaşır ve silindir altında dalgalanır. Kuru dönemde hafif sulama, ıslak dönemde bekletme gerekir.

Dördüncü adım sıkıştırma ekipmanıdır. Büyük sahalarda titreşimli silindir, dar alanlarda plaka kompaktör kullanılır. Yüzeyde ekipman izi kalmaması ve üzerinde yürürken çökme hissedilmemesi pratik göstergelerdir. Kesin değer gerektiren işlerde sıkışma deneyle ölçülür.

Beşinci adım sıkışma payıdır. Gevşek tüvenan sıkıştırıldığında hacmi belirgin biçimde azalır; sipariş miktarı, hedeflenen sıkışmış hacmin üzerinde olmalıdır. Payın oranı tane dağılımına ve hedeflenen sıkışma derecesine göre değişir; karışık dağılımlı malzemelerde elenmiş ürünlere göre daha yüksek tutulur, çünkü doldurulacak boşluk daha fazladır.

Sahaya Gelen Tüvenanı Değerlendirmek

Tüvenan için kesin bir kalite tanımı olmadığından, sahada yapılacak kısa bir gözlem büyük önem taşır. Bu kontroller boşaltmadan önce veya hemen sonra, malzeme serilmeden yapılmalıdır.

İri parça oranı. Kasadaki malzemeye bakın: yüzeyde ve yığın eteğinde çok sayıda büyük blok varsa, ince tabaka hâlinde serilmesi zor olacaktır. Bu, özellikle dar alanlarda ve el kompaktörüyle çalışılacak işlerde sorun yaratır.

Kil ve toprak oranı. Bir avuç ince malzemeyi ıslatıp yoğurun. Plastik bir hamur gibi şekil alıyor ve elinize yapışıyorsa kil oranı yüksektir. Bu malzeme kuru havada sert görünür ama ıslandığında taşıma gücünü kaybeder. Kil oranı yüksek bir parti, killi zemin üzerinde ve yüzeye yakın kullanımda istenmez.

Yabancı madde. Kök, bitki artığı, plastik, beton parçası veya inşaat atığı tüvenanda bulunmamalıdır. Organik madde zamanla çürür; inşaat atığı ise dolgunun homojenliğini bozar. Ocak malzemesiyle hafriyat malzemesinin karıştırılıp karıştırılmadığı bu kontrolde anlaşılır.

Taş sağlamlığı. İri parçalardan birkaçını birbirine vurun. Kolayca dağılan, pul pul ayrılan taşlar ayrışmış kayaçtan gelir; sıkıştırma sırasında ufalanır ve dolgunun tane yapısı değişir.

Nem durumu. Çamurlu, su sızdıran bir yük hem tartıda daha ağır gelir hem sıkıştırılması günler sürebilir. Islak malzemenin bekletilmesi gerekiyorsa boşaltma noktası buna göre seçilmelidir.

Bu kontrollerde ciddi bir sapma görülürse, malzeme serilmeden önce durum tedarikçiye bildirilmelidir. Serilip sıkıştırılmış bir malzeme için sonradan itiraz etmek pratikte mümkün değildir.

Sipariş Verirken Netleştirilecek Noktalar

Tüvenan siparişinde birkaç soruyu baştan netleştirmek, sahada sürprizle karşılaşmayı büyük ölçüde önler.

İş tarifi. "Tüvenan istiyorum" yerine "arsa kotunu yükselteceğim", "şantiye yolu yapacağım" veya "temel arkasını dolduracağım" demek, tedarikçinin doğru ürünü ve doğru partiyi önermesini sağlar. Bazı işlerde tedarikçi tüvenan yerine stabilize veya elenmiş kaba malzeme önerebilir; bu öneri genellikle sahadaki riski azaltmaya yöneliktir.

En iri parça. Ocağın ön ayıklama yapıp yapmadığı ve yaklaşık en iri parça boyutu sorulmalıdır. Dar bir bahçede el kompaktörüyle çalışılacaksa, iri bloklu bir tüvenan işi yavaşlatır.

Ölçü birimi. Satışın ton mu yoksa metreküp üzerinden mi yapılacağı netleştirilmelidir. Tüvenan yoğun bir malzeme olduğu için aynı tonaj, elenmiş ürünlere göre daha az hacim karşılar.

Teslimat planı. Büyük hacimli dolgularda teslimat birden çok sefere yayılır. Seferlerin serme ve sıkıştırma hızıyla uyumlu planlanması, sahada yığın birikmesini ve malzemenin ikinci kez taşınmasını önler. Boşaltma noktası, serilecek alana yakın ve kamyonun güvenle manevra yapabileceği bir yerde seçilmelidir.

Miktar hesabı. Alan çarpı sıkışmış kalınlık sıkışmış hacmi verir; buna sıkışma payı ve zemin düzgünsüzlüğü için pay eklenir, sonra birim ağırlıkla tona çevrilir. Hesabı miktar hesaplama sayfamızda yapabilir, ürünün güncel bilgisini ürün sayfasından teyit edebilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

Tüvenanı drenaj malzemesi sanmak. İri taş görünümü yanıltıcıdır; içindeki ince malzeme drenajı baştan tıkar. Drenaj için yıkanmış mıcır gerekir.

Bitkisel toprağı kaldırmadan dolgu yapmak. Üstteki dolgu ne kadar iyi sıkıştırılırsa sıkıştırılsın, alttaki organik katman çürüdükçe oturma kaçınılmazdır.

Tek seferde kalın dökmek. Bir metrelik kot farkını tek seferde doldurup üstünden silindir geçirmek, yalnızca üst bölümü sıkıştırır. Alt kısım gevşek kalır ve yıllarca oturmaya devam eder.

Kaplamanın hemen altında tüvenan kullanmak. İri parçalar ince katmanda yüzeye çıkar, parke veya plak düzgün oturmaz. Üst taşıyıcı ve tesviye katmanları stabilize ve elenmiş ürünle yapılmalıdır.

Boru çevresine doğrudan tüvenan dökmek. Köşeli iri taşlar boruya noktasal yük bindirir. Boru yatağı ve sarma bölümü ince malzemeyle yapılır.

Kil oranını göz ardı etmek. Killi bir parti, killi bir zemin üzerinde ve donlu bir iklimde en kötü kombinasyondur. Ankara'nın ova kesimlerinde bu kontrol atlanmamalıdır.

Her partiyi aynı varsaymak. İlk kamyon iyi çıktı diye sonrakilerin de aynı olacağı varsayılmamalıdır. Büyük işlerde her birkaç seferde bir gözle kontrol yapılmalıdır.

Özet

Tüvenan, ocaktan çıktığı hâliyle, elenmeden ve sınıflandırılmadan satılan karışık taş malzemedir. İçinde iri parçadan toza kadar her boyut bulunur ve bu dağılım parti partiye değişir.

Bu yapı onu en ekonomik dolgu malzemesi yapar ama en az öngörülebilir olanı da yapar. Arsa ve bahçe kotu yükseltme, temel çevresi kaba dolgu, şantiye yolu, geçici platform ve kalın alt temel katmanlarında doğru bir tercihtir.

Drenaj, boru yatağı, kaplamanın hemen altındaki ince katmanlar, temel altı taşıyıcı dolgu ve beton işlerinde kullanılmaz. Bu işlerde stabilize, yıkanmış mıcır veya dolgu kumu gerekir.

Doğru sonuç için taban temizlenir, malzeme tabakalar hâlinde serilir, uygun nemde sıkıştırılır ve her parti gözle kontrol edilir. Yapacağınız işi ve alanın ölçülerini paylaşırsanız, tüvenanın uygun olup olmadığını ve hangi katmanda ne kadar gerektiğini birlikte netleştirebiliriz.